OAuth و JWT دو مفهوم متفاوت هستند که خیلی وقتها با هم استفاده میشوند، اما جای هم را نمیگیرند.
به طور خلاصه:
- OAuth 2.0 یک پروتکل مجوزدهی (Authorization) است.
- JWT (JSON Web Token) یک فرمت توکن برای انتقال اطلاعات است.
یعنی OAuth مشخص میکند چگونه مجوز گرفته شود، اما JWT مشخص میکند اطلاعات داخل توکن چگونه ذخیره شوند.
JWT چیست؟
JWT یک رشته متنی است که اطلاعات را به صورت امضاشده (Signed) حمل میکند.
نمونه JWT:
eyJhbGciOiJIUzI1NiIsInR5cCI6IkpXVCJ9
.
eyJzdWIiOiIxMjMiLCJuYW1lIjoiQmFocmFtIiwiZXhwIjoxNzUyMzQ1Njc4fQ
.
SflKxwRJSMeKKF2QT4fwpMeJf36POk6yJV_adQssw5c
از سه بخش تشکیل شده است:
Header
.
Payload
.
Signature
Header
{
"alg": "HS256",
"typ": "JWT"
}
مشخص میکند از چه الگوریتمی برای امضا استفاده شده است.
Payload
اطلاعات کاربر یا Claimها:
{
"sub": "123",
"name": "Bahram",
"role": "admin",
"exp": 1752345678
}
مثلاً:
- شناسه کاربر
- نقش
- تاریخ انقضا
Signature
امضای دیجیتال است تا کسی نتواند Payload را تغییر دهد.
OAuth چیست؟
OAuth 2.0 یک پروتکل است که اجازه میدهد یک برنامه به جای دریافت رمز عبور، با اجازه کاربر به منابع برنامه دیگری دسترسی پیدا کند.
مثلاً:
Github
|
| Login with Github
|
Your Website
کاربر رمز GitHub را به سایت شما نمیدهد.
بلکه:
- کاربر به GitHub منتقل میشود.
- وارد حسابش میشود.
- GitHub از او اجازه میگیرد.
- GitHub یک Access Token به سایت شما میدهد.
مثال
فرض کنید میخواهید با Google وارد یک سایت شوید.
Browser
|
| Login with Google
|
Google
|
| Access Token
|
Website
سایت هرگز رمز گوگل را نمیبیند.
آیا OAuth از JWT استفاده میکند؟
گاهی بله، گاهی خیر.
OAuth فقط میگوید:
Access Token صادر کن.
اما نگفته Access Token چه فرمتی داشته باشد.
ممکن است:
- JWT باشد.
- یک رشته تصادفی باشد.
مثلاً:
JWT:
eyJhbGciOi...
یا
Opaque Token:
x83jdh29d92jd92jd9
هر دو برای OAuth معتبر هستند.
JWT بدون OAuth
کاملاً ممکن است.
مثلاً یک API داخلی:
POST /login
↓
JWT
↓
Client
↓
Authorization: Bearer JWT
در اینجا اصلاً OAuth وجود ندارد.
OAuth بدون JWT
کاملاً ممکن است.
مثلاً:
Authorization Server
↓
Access Token
↓
83jdh2d92j39djjd
این فقط یک شناسه است و سرور اطلاعات آن را در دیتابیس نگه میدارد.
تفاوت اصلی
| JWT | OAuth |
|---|---|
| فرمت توکن | پروتکل مجوزدهی |
| اطلاعات را حمل میکند | نحوه گرفتن مجوز را مشخص میکند |
| شامل Header، Payload و Signature است | شامل Flowهای احراز مجوز است |
| میتواند برای احراز هویت استفاده شود | برای اعطای دسترسی به منابع طراحی شده است |
| مستقل از OAuth است | میتواند از JWT یا هر نوع توکن دیگری استفاده کند |
یک مثال واقعی
فرض کنید یک سیستم با سه بخش دارید:
Frontend
Backend
Google
مرحله ۱: کاربر روی “ورود با گوگل” کلیک میکند.
Frontend
|
| Authorization Request
|
Google
این بخش متعلق به OAuth است.
مرحله ۲: گوگل کاربر را تأیید میکند.
Google
↓
Access Token
این توکن ممکن است JWT باشد یا نباشد.
مرحله ۳: فرانتاند توکن را برای بکاند ارسال میکند.
Authorization: Bearer eyJhbGc...
اگر توکن JWT باشد، بکاند میتواند بدون مراجعه به دیتابیس، امضا را بررسی کرده و اطلاعاتی مانند شناسه کاربر، نقش و زمان انقضا را از داخل خود توکن استخراج کند.
ارتباط با Odoo
در Odoo معمولاً برای ورود کاربران از Session Authentication (کوکی و Session ID) استفاده میشود. اما اگر بخواهید:
- یک API برای اپلیکیشن موبایل بسازید،
- یا یک معماری مبتنی بر Microservice داشته باشید،
- یا امکان «ورود با Google/Microsoft/GitHub» را اضافه کنید،
آنگاه معمولاً از OAuth 2.0 برای دریافت مجوز و از JWT (یا نوع دیگری از Access Token) برای احراز هویت درخواستهای API استفاده میشود.
خلاصه در یک جمله:
- OAuth پاسخ میدهد: «کاربر چگونه مجوز دسترسی را دریافت کند؟»
- JWT پاسخ میدهد: «اطلاعات مجوز یا هویت در چه قالبی داخل توکن قرار بگیرد؟»

دیدگاهتان را بنویسید