بله، از یک نظر شبیهاند، ولی یک تفاوت خیلی مهم دارند.
Wk واقعاً ذخیره میشود؟
بله. Wk یکی از پارامترهای خود مدل است و هنگام ذخیره شدن مدل، همراه با میلیاردها پارامتر دیگر ذخیره میشود.
مثلاً بهصورت مفهومی:
Model
│
├── Wq
├── Wk
├── Wv
├── سایر وزنهای Transformer
├── ...
└── ...
اینها معمولاً در فایلهای وزن مدل ذخیره میشوند؛ نه اینکه لزوماً در یک دیتابیس معمولی مثل PostgreSQL باشند.
اما با Embedding فرق دارد
این دو را از هم جدا کنیم:
1. Embedding
مثلاً یک توکن:
cat
یک بردار embedding دارد:
cat → [0.21, -0.34, 0.71, ...]
این بردار معمولاً از Embedding Matrix مدل برداشته میشود:
Embedding Matrix
↓
token = cat
↓
[0.21, -0.34, 0.71, ...]
یعنی برای هر token یک ردیف در embedding matrix وجود دارد.
2. Wk
اما Wk خودش یک ماتریس بزرگ از وزنهای مدل است:
Wk =
[
0.12 -0.31 0.52 ...
0.44 0.18 -0.72 ...
...
]
این ماتریس برای همهی توکنها مشترک است.
یعنی:
cat embedding ──┐
├── × Wk ──→ Key(cat)
dog embedding ──┤
├── × Wk ──→ Key(dog)
car embedding ──┤
└── × Wk ──→ Key(car)
پس Wk متعلق به cat نیست.
یک Wk وجود دارد که برای همهی توکنهایی که از آن لایه عبور میکنند استفاده میشود.
یک تفاوت خیلی مهم دیگر
Embedding معمولاً چیزی شبیه این است:
cat → embedding
dog → embedding
car → embedding
اما Key در حین Forward Pass ساخته میشود.
مثلاً:
Embedding(cat)
↓
× Wk
↓
Key(cat)
بنابراین:
Embedding میتواند یک پارامتر ذخیرهشدهی مدل باشد، اما Key معمولاً یک خروجی محاسباتی موقتی در همان Forward Pass است.
در عوض Wk ذخیرهشده و پایدار است.
پس این سه مورد را از هم جدا کن:
| چیز | ذخیره میشود؟ | چیست؟ |
|---|---|---|
| Embedding Matrix | ✅ | پارامتر مدل |
Wk | ✅ | پارامتر مدل |
Key(cat) | ❌ بهصورت معمول | خروجی محاسبهشده در Forward Pass |
به شکل زنجیرهای:
ذخیرهشده در مدل
│
┌────────┴────────┐
↓ ↓
Embedding Matrix Wk
│ │
│ │
└──────┐ ┌──────┘
↓ ↓
Embedding(cat)
│
× Wk
↓
Key(cat)
│
↓
Attention
پس اگر بخواهیم خیلی دقیق جواب سؤال تو را بدهیم:
Wkبله، یک پارامتر ذخیرهشده در خود مدل است؛ اماWkمثل embedding code مربوط به یک کلمه خاص نیست.Wkیک ماتریس مشترک و یادگرفتنی است که برای تبدیل embeddingها به Key استفاده میشود.
و این دقیقاً ما را به یک سؤال خیلی مهم بعدی میرساند: چرا اصلاً یک embedding را به سه چیز Q/K/V تبدیل میکنیم و چرا نمیتوانیم همان embedding را مستقیماً برای Attention استفاده کنیم؟

دیدگاهتان را بنویسید