بله. Head یکی از مفاهیم کلیدی Transformer است و وقتی Q/K/V را فهمیده باشی، فهمیدن Head خیلی راحتتر میشود.
Head چیست؟
به زبان ساده:
هر Head یک Attention مستقل است که میتواند روی نوع خاصی از ارتباط بین توکنها تمرکز کند.
یعنی بهجای اینکه مدل فقط یک Attention داشته باشد، چند Attention را همزمان و موازی اجرا میکند.
به همین دلیل میگوییم:
Multi-Head Attention
یک مثال ساده
جمله:
The cat drank milk because it was hungry.
فرض کن یک Transformer دارای 4 Head باشد.
ممکن است بهصورت مفهومی:
Head 1 → ارتباط ضمیر با اسم
Head 2 → ارتباط فعل با فاعل
Head 3 → ارتباط کلمات نزدیک به هم
Head 4 → ارتباط معنایی بین کلمات
مثلاً Head 1 ممکن است هنگام دیدن:
it
بیشتر به:
cat
توجه کند.
Head 2 ممکن است بیشتر روی:
cat → drank
تمرکز کند.
Head 3 ممکن است به:
drank → milk
توجه بیشتری داشته باشد.
اما این برچسبها را ما به Headها نمیدهیم. مدل خودش در Training الگوهای مفید را یاد میگیرد.
هر Head Q/K/V خودش را دارد
این قسمت به سؤال قبلی تو درباره Wk وصل میشود.
فرض کنیم یک Layer سه Head دارد:
Layer
│
├── Head 1
│ ├── Wq₁
│ ├── Wk₁
│ └── Wv₁
│
├── Head 2
│ ├── Wq₂
│ ├── Wk₂
│ └── Wv₂
│
└── Head 3
├── Wq₃
├── Wk₃
└── Wv₃
بنابراین وقتی گفتیم:
Wkبرای همه توکنها مشترک است
باید دقیقتر بگوییم:
Wkبرای همه توکنهای یک Head در یک Layer مشترک است.
ولی Head بعدی Wk خودش را دارد.
چرا چند Head؟
چون یک Attention واحد مجبور است همه چیز را در یک فضای مشترک بررسی کند.
اما با چند Head:
Input
│
┌───────┼───────┐
↓ ↓ ↓
Head 1 Head 2 Head 3
│ │ │
↓ ↓ ↓
Attention Attention Attention
│ │ │
└───────┼───────┘
↓
ترکیب نتایج
هر Head میتواند projection متفاوتی از اطلاعات ورودی داشته باشد.
یک مثال خیلی ملموس
فرض کن جمله:
Ali went to the bank because he needed money.
برای پردازش he، ممکن است یک Head رابطه:
he → Ali
را بهتر بگیرد.
یک Head دیگر:
bank → money
را بهتر بگیرد.
یک Head دیگر:
went → Ali
را بهتر بگیرد.
یعنی هر Head از همان جمله، روابط متفاوتی را استخراج میکند.
نکته مهم: Head یک «بخش فیزیکی» جدا نیست
ممکن است تصور کنی:
Head 1 = یک شبکه عصبی کامل
Head 2 = یک شبکه عصبی کامل
نه.
Head در واقع یک فضای Attention مستقل است.
هر Head معمولاً projectionهای خودش را دارد:
X
│
├── × Wq₁ → Q₁
├── × Wk₁ → K₁
└── × Wv₁ → V₁
X
│
├── × Wq₂ → Q₂
├── × Wk₂ → K₂
└── × Wv₂ → V₂
و بعد هر کدام Attention خودشان را حساب میکنند:
Head 1:
Attention(Q₁,K₁,V₁)
Head 2:
Attention(Q₂,K₂,V₂)
بعد چه اتفاقی میافتد؟
خروجی Headها کنار هم قرار میگیرند:
Head 1 → [ ... ]
Head 2 → [ ... ]
Head 3 → [ ... ]
Head 4 → [ ... ]
↓ Concatenate
[ Head1 | Head2 | Head3 | Head4 ]
↓
Output Projection
↓
Transformer layer output
پس Multi-Head Attention در اصل میگوید:
«از چند زاویه مختلف به روابط بین توکنها نگاه کن، بعد نتایج این نگاههای مختلف را ترکیب کن.»
یک نکته خیلی مهم درباره GPT
مثلاً GPT-2 دارای 12 Head در هر Layer است.
پس اگر 12 لایه داشته باشیم:
12 Layer
×
12 Head
=
144 Attention Head
هر کدام فضای Attention و پارامترهای مربوط به خودش را دارد.
البته مدلهای جدیدتر GPT ممکن است معماریهای متفاوتی داشته باشند و لزوماً مثل GPT-2 نیستند.
خلاصهی کل بحث ما تا اینجا
Token
↓
Embedding
↓
Representation
│
├── Head 1 ──→ Q₁ K₁ V₁ ──→ Attention₁
│
├── Head 2 ──→ Q₂ K₂ V₂ ──→ Attention₂
│
├── Head 3 ──→ Q₃ K₃ V₃ ──→ Attention₃
│
└── ...
↓
ترکیب Headها
↓
Representation
↓
Layer بعدی
پس Head را میتوانی فعلاً اینطور در ذهن داشته باشی:
🧠 Head = یک «زاویه دید» مستقل برای پیدا کردن ارتباط بین توکنها.
و Wk هم در هر Head نقش مخصوص خودش را دارد.

دیدگاهتان را بنویسید