RAG در AI

RAG مخفف Retrieval-Augmented Generation (تولید مبتنی بر بازیابی اطلاعات) است. این تکنیک در هوش مصنوعی باعث می‌شود مدل زبانی قبل از پاسخ دادن، اطلاعات مرتبط را از یک منبع خارجی پیدا کند و سپس بر اساس آن پاسخ تولید کند.

به زبان ساده:

  1. سؤال کاربر دریافت می‌شود.
  2. سیستم در یک پایگاه دانش (مثل PDFها، اسناد، دیتابیس یا ویکی شرکت) جستجو می‌کند.
  3. مرتبط‌ترین اطلاعات را پیدا می‌کند.
  4. آن اطلاعات را به مدل زبانی می‌دهد.
  5. مدل با استفاده از آن اطلاعات، پاسخ دقیق‌تری تولید می‌کند.

مثال

فرض کنید از یک چت‌بات شرکت می‌پرسید:

«سیاست مرخصی شرکت چیست؟»

  • اگر فقط از مدل زبانی استفاده شود، ممکن است اطلاعات قدیمی یا اشتباه بدهد.
  • اما اگر از RAG استفاده شود، ابتدا فایل «آیین‌نامه منابع انسانی» را پیدا می‌کند و سپس پاسخ را بر اساس همان فایل می‌دهد.

مزایای RAG

  • ✅ کاهش خطا و «توهم» (Hallucination) مدل
  • ✅ استفاده از اطلاعات به‌روز بدون نیاز به آموزش مجدد مدل
  • ✅ امکان پاسخ‌گویی بر اساس اسناد اختصاصی سازمان
  • ✅ ارزان‌تر و سریع‌تر از Fine-tuning برای بسیاری از کاربردها

معماری ساده RAG

کاربر
   │
   ▼
سؤال
   │
   ▼
Retriever (جستجو)
   │
   ▼
اسناد مرتبط
   │
   ▼
LLM (مثل ChatGPT)
   │
   ▼
پاسخ نهایی

تفاوت RAG با Fine-tuning

RAGFine-tuning
اطلاعات از بیرون بازیابی می‌شوداطلاعات داخل وزن‌های مدل ذخیره می‌شود
به‌روزرسانی آسانبرای تغییر اطلاعات باید دوباره مدل را آموزش داد
مناسب اسناد و دانش متغیرمناسب تغییر رفتار یا سبک مدل

امروزه بسیاری از سیستم‌های پرسش‌وپاسخ سازمانی، چت‌بات‌های پشتیبانی، دستیارهای حقوقی و پزشکی، و حتی موتورهای جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی از RAG استفاده می‌کنند. اگر قصد ساخت یک چت‌بات بر اساس اسناد خودتان را داشته باشید، RAG معمولاً اولین و بهترین گزینه است.

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *